مقدمه:

نیترات ترکیبی است شیمیایی که به صورت طبیعی در ساختار بدن موجود زنده نیز تولید میشود.برای گیاهان منبع مهم نیتروژن برای پروتئین سازی بحساب می آید.برای باکتریها نیز به عنوان منبع نیتروژنی استفاده میشود. باکتریهای دستگاه گوارش در تک معده ایها و نشخوار کنندگان (چند معده ایها) از نیترات موجود در آب و غذای مصرفی استفاده میکنند و بر روی آن تغییراتی ایجاد میکنند تا نیتروژن آن قابل استفاده برای ساختن پروتئینها باشد. این تغییرات یکسری واکنشهای احیایی است. در مسیر این واکنشها ترکیبات دیگری تولید میشوند که همگی متابولیتهای نیترات بحساب می آیند. مهمترین آنها را میتوان نیتریت-No2 و یون آمونیوم +Nh4 ذکر کرد.در طول این ترجمه با مسئله مسمومیت نیتراتی آشنا می شوید. نیترات خودش مضر نیست این نیتریت است که سم است.نیترات بکمک آنزیم نیترات ردوکتاز به نیتریت تجزیه میشود.این آنزیم در گیاهان وجود دارد.برخی گونه های خاص باکتریایی و بافتهای بدن پستانداران هم این آنزیم را دارند. به این ترتیب میتوان این نتیجه را پیشگویی کرد که احیای نیترات به نیتریت همانگونه که در شکمبه یا سکوم قابل انجام است در بافتهای گیاهی و سیلوها نیز انجام پذیر است. دامهای نشخوار کننده و اسبها نسبت به غیر نشخوار کنندگان به مسمومیت نیتراتی حساسترند.

بیش از 50 مرگ  در نوزادان(انسان) در آمریکا و اروپا بخاطر مسمومیت نیتراتی گزارش شده است که به خاطر آلودگی آب مصرفی به سطوح بالای نیترات بوده است {آمار مربوط به زمان نوشتن مقاله میباشد}. یکی از مواردی که باید در مورد نیترات و نیتریت به آن توجه داشت عمل متقابل و همکاری آنها با منابع پروتئینی است که منجر به تولید یک ترکیب قوی سرطانزا به نام نیتروز آمین میگردد که این واکنش نیازمند آنزیم نیست و در شرایط اسیدی انجام میگیرد( شرایط محیط معده). هر چند تشکیل نیتروز آمین در شکمبه محدود است ولی در سیلوی علوفه گراس و سیلوی ذرت شناسایی شده است.اگر چه تا کنون مدرکی وجود ندارد ولیکن انتقال نیتروز آمین به شیر میتواند برای سلامتی انسان مهم باشد.  نیتروزآمین در فاصله زمانی پختن گوشتهای باکون حاوی نیترات هم تشکیل میشود.به این ترتیب جایگزینهایی برای افزودنیهای نیتراتی که از رشد باکتری کلوستریدیا بوتولینوم جلوگیری میکند جستجو شده اند.

 عمده منبعی از نیترات که به معده انسان میرسد از بزاق است، محدودیتهایی در مورد افزودنیهای نیتراتی و نیتریتی که در فرآورده های گوشتی استفاده میشود اعمال شده است وهنوز جای بحث و توجه دارد . اخیرا نشان داده شده است اضافه سازی چربی کره ای از ترشح نیتروزآمین جلوگیری میکند و احتمالا از تشکیل آن در rats که بخاطر ممانعت از فعالیت نیترات ردوکتاز باکتریایی در معده است.

تجمع نیترات در گیاهان علوفه ای:

بسیاری از غذاهای انسان شامل چغندر، اسفناج ، 7/0 تا  5/1% مربوط به ازت نیترات (No3-N)  میباشد.(این را با سطح تحمل نیترات در گاو که 15/0 تا 45/0 درصد میباشد مقایسه کنید).بعضی گونه های گیاهی مخصوصا مشهور به تجمع دهنده نیترات هستند.این علوفه ها شامل یولاف - سورگوم- ذرت - جانسون - گراس - کاه گندم و تعدادی از علفهای هرز همانند: pigweed, thistle, lambsquarter, bindweed, wireweed, ragwee  و حتی جلبکها میشوند.
انتخاب و اصلاح ژنتیکی برای تولید نژادهای کم جمع کننده نیترات در علوفه ها موفق بوده است اگرچه عموما در تولید و مقدار عملکرد کاهشهایی را داشته است.
حدس زده میشود نیترات ردوکتاز بخشی از کلروپلاست گیاهی باشد.. چون نیتریت برای گیاه سمی است پس نیترات ردوکتاز در اولین مرحله با NADPHکنترل میشود.{معمولا در سیستمهای آنزیمی که چند محصول پی درپی تحت نظارت آنزیمهای متوالی تولید میشوند یکی از محصولات (معمولا اولین یا آخرین محصول) با یک سیستم فیدبکی بر عمل آنزیم و سرعت و شدت تولید محصولات آن اعمال کنترل میکند}.نیترات جذب شده به نیتریت احیا میشود و سریعا و تنها در شرایط فعال بودن فوتو سنتز وساخت کربو هیدرات در گیاه جهت پروتئین سازی به محصولات دیگر تبدیل میشود.
در شرایط خشکسالی ، سایه و کمبود مواد مغذی<< که هرکدام کاهش فوتوسنتز و کاهش سنتز پروتئین را باعث میشوند>> جذب نبترات همچنان ادامه دارد ولی بدلیل اینکه برای پروتئین سازی مصرف نمیشود پس در بافتهای گیاهی تجمع میابد. بطور قطع جذب نیترات در شرایط خشکسالی معتدل بیشتر از جذب در شرایط خشکسالی شدید است.
در شرایط خشکسالی معتدل گیاه به جذب نیترات در طول شب ادامه میدهد ولی در شرایط نور روز برگهاپژمرده شده وکاهش جذب نیترات را در پی دارد. درمان با علفکش 2,4-D {که مصرف آن محدودتر شده است}تجمع نیترت را در برگ بعضی گیاهان افزایش داده و در برخی گیاهان کاهش داده است.تنها در شرایطی مه گیاه بخاطر حشرات آسیب ببیند یا تخریب سلامتی برایش پیش بیاید تجمع نیترات در سطوح خیلی بالا رخ خواهد داد.
گیاهان زنده نیترات را به کمک مایعات و رطوبت خاک جذب میکنند وبرای احیا جهت بیوسنتز آمینها وپروتئینها به پایگاههای فوتوسنتز منتقل میکنند.در هر حالی که گیاه آب جذب کند نیترات نیز جذب میشود. شبیه حیوانات نیترات برای گیاهان نیز سمی نیست در حالیکه نیتریت سمی است. نیترات میتواند برای احیاهای بعدی در بافتهای گیاهی ذخیره شود و به بالاترین سطح خود در ساقه( کاه ) برسد.مقایسات نشان داده اند که جذب کود نیتراتی از جذب کود آمونیومی بیشتر است که البته احتمالااین تفاوت به غلظت نیترات خاک وابسته است و نه به تفاوت در متابولیسم آنها.اضافه کردن برخی منابع نیتراتی (N Serve ) و دیگر ترکیبات شیمیایی  به خاک که تبدیل آمونیوم به نیترات را کند نماید میتواند از تجمع نیترات در گیاهان بکاهد. طریقه های کوددهی که کود به خاک اضافه شود یا در آب آبیاری حل گردد مقدارجذب را تغییرنداده است.استفاده مستقیم از کود آمونیومی نسبت به نیترات از مقدار استفاده ATP در گیاه کاسته و برمقدار تولید افزوده است.در حقیقت آزاد شدن آهسته آمونیوم از ترکیبات حاوی آمونیوم مثل بیورت(biuret ) محتوای شکر چغندر قند را افزایش داده است. چون گراسها بوژیه نسبت به لگومها سطوح بیشتری از ازت کود را جذب میکنند به این ترتیب مسئله تجمع نیترات در وحله اول در مورد گراسها باید مورد توجه قرار گیرد.لگومها در سطوح بالای کوددهی ازت آلی یا غیر آلی است که نیترات را در خود جمع میکنند.
غلظت نیترات در گیاهان بستگی به تولید و توزیع ماده خشک در گیاه دارد.عموما برگها و دانه ها غلظتهای بسیار کمتری از نیترات را در مقایسه با ساقه و کاه دارند.در مقایسه با گیاهان جوان و یکساله با گیاهان چند ساله و مسنتر(annual, young plants vs perennial plants ) گیاهان چندساله مقدار نیترات کمتری را در خود دارند. گیاهان چند ساله  ومسن سیستم ریشه ای پایداری را برای خود توسعه داده اند و از انرژی در اختیار خود در وحله اول برای رشد اندامهای هوایی که پروتئین بالاتری( نسبت به ریشه) دارند استفاده میکنند و همچنین انرژی خود را برای رقیق کردن (کاستن از مقدار غلظت )نیترات در توده های قابل توجه علوفه ای به کار میگیرند. ظرفیت ریشه این گیاهان همچنین برای ذخیره نیترات در ریشه ها بیشتر است.عوما وقتی ماده خشک در بخشهایی از گیاه که در آن غلظت ازت آلی کمتر است(مثل ساقه ها وریشه ها)تجمع میابد مصرف نیترات برای ساختن پروتئین محدود تر میشود که این به معنی تجمع نیترات در این قسمتهای گیاهی است.در گیاهان سریع الرشد یکساله بیشتری مقدار نیترات را در فصل بهار که رشد گیاه سریع است و در فصل پائیز که رشد گیاه محدود تر است دیده میشود. در برخی گونه های گیاهی محتوای نیترات و محتوای پروتین گیاه با هم همبستگی( مثبت) دارند.

وقتی که گراسهای با مقدار بیشتر از7/15درصد پروتئین خام یا لگومهای بیشتر از 8/18درصد پروتئین خام به تغذیه دام میرسند باید توجه ویژه ای را معطوف به سلامت دام کردد.
مقدار نیترات در گیاهان را میتوان با استفاده از کیتها یا تستهای شیمیایی یا با استفاده از الکترودهای یون سنج(ion selective electrodes) اندازه گیری کرد.

علوفه هایی که بیشتراز15/0درصد از ماده خشکشان نیترات داشته باشند باید با اححتیاط به مصرف دام برسند.

فرم و شکلی که علوفه دارد بر توانایی آن در ایجاد مسمومیت اثر میگذارد.علوفه های خشک از گیاهان تازه برداشت شده ویا گیاهان سبز چریده شده در مراتع سمی ترند.علوفه های خشک بیشاز 80درصد نیترات خود را در 30 دقیقه ابتدایی ورود به شکمبه آزاد میکنند در حالیکه این مقدار برای علوفه های تازه رطوبت دار 30 درصد است.علوفه های سبز مراتع در هنگام خوراک(چرا) از علوفه های تازه برداشت شده مطمئن تر هستند زیرا سرعت خوراک( و ورود نیترات به شکمبه) کند تر و در طول زمان بلند تری است(و یکباره نیست).وقتی علوفه ای سیلو میشود از مقدار نیتراتش 30 تا100در صد کاهش می یابد.البته علو فه ایی که نیترات بیشتری دارند نیترات کمتری از انها کاسته میشودو شدت تخمیر آنها هم کمتر است.اگرچه مقداری از احیای نیترات در سیلو بخاطر نیترات ردوکتاز بافتهای گیاهی است ولی برخی سویه های خاص باکتریایی مثل E.coliو Hafniaنیز نیترات را به نیتریت – آمونیاک برخی گازای سمی متل نیتریک اکساید تبدیل و احیا میکنند.
اضافه کردن بافرها به سیلو به خاطر خنثی کردن لاکتیک اسید و ادامه فعالیت تخمیرباعث میشود از مقدار نیترات سیلو بیشتر کاسته شود.حضور نیترات در سیلو از فعالیت کلوستریدیاها جلو گیری میکند.یعنی اضافه کردن نیترات شبیه آنچه که در مورد بیوسولفات انجام میشود میتواند ازفعالیت بعضی گونه های نامطلوب باکتریها و بعضی تخمیرهای نا مطلوب در سیلو جلوگیری کند.به این نکته باید توجه کردکه اضافه ساختن(افزودن)نیترات به گیاهانی که کربوهیدرات محلول کمتری دارند باعث افزایش طول مدت تخمیر میگردد.آم.نیاکی که ازاحیای نیترات در سیلو آزاد میشودلاکتیک اسید سیلو را خنثی کرده و حضور نیترات در سیلو محصولات نهایی تخمیر را از لاکتیک اسید به استیک اسید سوق میدهد که اسید ضعیفتری است.

مسمومیت حاصل از نیترات در آب 30تا 80درصد از مسمومیت نیترات غذایی سمی تر است پس تمام نیتراتی که دام از غذا های مختلف و آب در معرض آن قرار میگیرد مستقیما جمع پذیر نیست.احتمالا آزاد شدن سرعتر نیترات در شکمبه یا بیشتر نشخوار کنندگان میتواند علت سمی تر بودن آب حاوی نیترات در مقایسه با نیترات غذا باشد.

احیای نیترات در شکمبه:

ساعات اندکی پس از ورود نیترات به شکم به بیش از25 درصد آن توسط نیترات ردوکتاز باکتریایی به نیتریت تبدیل میشود. این آنزیم باند شده با غشا یک پروتئین مولیبدنی است(molybdoflavo protein) که برای فعالیت به فلزمولیبدن نیاز داردو PHمناسب فعالیت آن در دامنه5/6تا6/6 میباشد.این انزیم آنزیمی تنفسی است.این آنزیم نیترات را به عنوان منبعی برای واحدهای احیا کننده اضافی بکار میگیرد(uses nitrate as a sink for surplus reducing equivalents).نیتریت نیز توسط نیتریت ردوکتاز احیا می شود(PHمناسب فعالیت این آنزیم در دامنه 6/5تا8/5میباشد و از مس-آهن – منیزیم استفاده میکند و با نیترات فعالیت آن متوقف میشود) و در احیاهای بیشتر به هیدروکسیل امین تبدیل میشود که برای این تبدیل نیز به مس-آهن و منیزیم نیاز دارد و در نهایت به آمونیوم تبدیل میگردداین مرحله به منگنزو منیزیم وابسته است.برای تمام این فرایند میکربها 8 واحد(معادل) احیا کننده را مصرف میکنند که از طرف دیگر این واحدها برای تولید متان از  COیا تولید بوتیرات از استات بکار گرفته میشدند. به عنوان منبع  الکترون((electron sink نیترات نهایتا محصولات نهایی تخمیر را تغییرخواهد داد .منابع انرژی از مسمومیت نیترات به دو صورت میکاهند: نخست با رقیق کردن علوفه های نیترات دار(کم کردن ازدرصد انها در غذا) که از کل نیترات مصرفی میکاهد و طریقه دوم فراهم آوردن منابع الکترون در شکمبه یا کاهش PH است که باعث کاهش سطوح نیترات در شکمبه شده و از مسمومیت نیترات میکاهد. . نیترات تنها در صورتیکه در شکمبه جمع شود وجذب خون شود مسمومیت نیتراتی رخ میدهد.
همچنین میتوان با ممانعت از فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز ویا فراهم کردن شرایط برای احیای بیشتر نیترات –از مسمومیت آن کاست.فلز تنگستن به عنوان یک ممانعت کننده رقابتی برای مولیبدن فعالیت نیترات ردوکتاز را کم میکند.اضافه کردن 2 گرم تنگستن در روز به صورت ترکیب تنگستات سدیم از تولید نیتریت در شکمبه کاسته و دام را در برابر مسمومیت نیتراتی حفظ میکند.در مطالعات انجام شده در نترلند(Netherlands) اثرات زیان بارتنگستن بر روی دیگر آنزیمها و هضم سلولز كم بود اگرچه و مقادیر اندکی از تنگستن در شیر یافت شد.
 به خاطر اینکه نیترات به عنوان منبعی برای  واحدهای احیا کننده کار میکند به این ترتیب  محصولات نهایی تخمیر در شکمبه را بویژه با افزایش غلظت بخشی(نسبی) استات با هزینه کردن از بوتیرات و سپس مقداری از پروپیونات تحت تاثیر قرار میدهد. در سطوح بسیار بالای نیترات بوتیرات ممکن است کاملا ناپدید شود(کمتر از 1درصد کل اسیدهای چرب فرار) که این مسئله دیواره شکمبه را از یک منبع انژی محروم میکند و یا حتی وضعیت stasis را برای شکمبه بوجود بیاورد.اگرچه نسبت پایین استات به پروپیونات كه اشاره به سندرم چربی پایین شیر دارد میتواند با تغذیه نیترات تخفیف یابد ولیکن  تنظیم این مشکل  به این شیوه برای ایجاد تصحیح  درچربی پایین شیر موفق نبوده است. تولید متان در شکمبه (Methanogenesis) با هردو ترکیب نیترات یا نیتریت در شکمبه متوقف میشود.
 به عنوان منبعی ترجیحی برای الكترون(As a  preferred electron sink )- پیش بینی میشود نیترات اضافه شده به غذا افزایش تولید مقدرا ATPو تولید سلولهای میکربی در شکمبه را بهبود دهد .به این ترتیب اگر از ایجاد مسمومیت جلوگیری شود افزودن نیترات به جیره میتواند در افزایش جریان پروتئین میکربی به روده ها و جذب آن کمک نماید.به این ترتیب افزودن نیترات به عنوان مکملی در جیره میتواند بالا بردن عملکرد جیره های  ضعیف درزمینه  پروتئین شکمبه ای مفید باشد .

مکانیسم و چگونگی ایجاد مسمومیت:

ظهور ناگهانی نیتریت در شکمبه نشان میدهد که نیتریت از دیواره شکمبه جذب میشود.بیش از 25 درصد نیتریت پس از جذب در ادرار ظاهر میشود.اگرچه نیتریت و نیترات به شکمبه باز چرخ میگردند ولیکن اوج غلظت ساعات اندکی پس از مصرف غدا رخ میدهد. پس از ورود نیتریت به جریان خون - در نشخوار کنندگان و غیر نشخوارکنندگان -  نیتریت با یون آهن دو ظرفیتی هموگلوبین که ممکن است با اکسیژن باند داده یا باند نداده باشد واکنش داده و آنرا مستقیما یا غیر مستقیم به یون آهن سه ظرفیتی تبدیل میکند به این ترتیب از هموگلوبین متهموگلوبین تولید میشود که قابلیت حمل اکسیژن را ندارد.این عامل باعث کمی اکسیژن و مرگ میشودAnoxia and Death.در طول مدت پنج دقیقه 70درصد از هموگلوبین میتواند به متهموگلوبین تبدیل شود و غلظت بالاتر از 75درصد این ترکیب درخون عموما مسمومیت آفرین است.
سطوح متهموگلوبین در خون با تغییر در مقدار جذب نیتریت تغییر پیدا میکند که عموما 4تا 8 ساعت پس از مصرف غذای پر نیترات به اوج خود میرسد و کاهش متهموگلوبین به بکمک آنزیم NADPHردوکتازNADPH reductaseومجددا به هموگلوبین تبدیل میگردد. خون به رنگ قهوه ای شوکولاتی درمی آید ولیکن تجزیه و همولایزی در سلولهای قرمز خونی رخ نمیدهد.تغییر رنگ خونی منجر به ایجاد تغییر رنگ در پوست و غشاهای موکوسی مثل واژن و اطراف دهان( muzzle, vagina) میشود. دیگر علایم شامل كسالت- لرزش عضلانی - ضربان قلب سریع و سرعت تنفس بالا( بخاطر كمی اكسیژن) - كوری blindness) ) و راه رفتن با گیجی میباشند.  تزریق دوزی از متیلن بلو( معمولترین ترکیب پیشگیری كننده) متهموگلوبین را دوباره اکسیده میکند و به عنوان درمان روتین و رایج مسمومیت نیتراتی بکار گرفته میشود.اگرچه پذیرفته شده است که کمبود اکسیژن است كه عامل مرگ است ولیکن نیتریت جذب شده اثر قوی دراتساع دهندگی رگها دارد که افت فشار خون(ایجاد شده نیز)  نیز مکن است در مرگ دخیل باشد.یک چنین کاهشی در فشار خون در پی جذب نیتریت احتمالا مسئول بیماری"hot dog headaches"در انسانهای مشکوک میباشد. گاوها و گوسفند ممکن است چند روز پس از در معرض نیتریت قرار گرفتن- سقط بدهند. اغلب محققین اینرا به بحران متهموگلوبین درمادر(dam  ) و کمبود اکسیژن جنین که منجر به مرگ جنین میشود نسبت میدهند.حساسیت بیشتر هموگلوبین جنین به احیای نیتریتی نیز پیشنهاد شده است ولیکن آزمایشات انجام شده با خون نوزادان انسان و بچه خوکها این فرضیه را تایید نمیکند. اخیرا مطالعات انجام شده در جورجیا پیشنهاد مینماید که سطوح پروژسترون در خون با غذاهای پر نیترات در گاوهای سیکلینگcycling cows  و گاوهای با آبستنی کمتر از 120 روز افت پیدا میکند.کاهش پروژسترون در اوایل دوران آبستنی هم میتواند منجر به سقط شود.حساسیت بیشتر به نیترات درneonate بویزه درکودکان نابالغ ممکن است مربوط به معده اسیدی تر (PHبالاتر معده) درجوانترها باشد که فعالیت ردوکتازباکتریایی و بافت بدنی را درتبدیل نیترات به نیتریت بالاتر برده و در نتیجه جذب نیتریت افزایش پیدا میکند.

اثر متقابل و تداخل با منبع پروتئینی:

نیترات اثر ممانعت کنندگی بر آنزیم اوره آز دارد و آزاد سازی آمونیاک را در شکمبه محدود میکند.اگرچه این آزادسازی محدود شده از مسمومیت آمونیاکی جلوگیری میکند ولیکن سودی متابولیکی از این کند شدن آزادسازی آمونیاک خاطر نشان نشده است.با وجود این مکمل سازی(افزودن) نیترات نشان داده شده است که فایده وکارامدی استفاده از اوره را محتملا در شرایط کاستن از اندازه ذرات غذا و افزایش تعداد دفعات تغذیه  بهبودمیدهد. در چندین تحقیق ثابت شده است كه اوره در خوراکهای پر نیترات بالاتر از کنجاله سویا به عنوان مکمل پروتئینی جیره بوده است. دلایل و علتها در این موضوع شفاف نیست.بطور مشابهی افزودن کنجاله سویا به یک مکمل انرزی ارزش تکمیلی ذرت را در ممانعت از بروز مسمومیت نیتراتی کاسته است.توضیحی برای این تداخل و اثر متقابل در دست نیست هر چند تداخل با سولفات – تغییرات در PHو میزان فراهم بودن عاملهای احیایی(الکترونها) میتواند در این زمینه مربوط باشد.

اثر متقابل و تداخل با ویتامین آ(A):

 جیره های پر نیترات در بعضی مطالعات و نه همه آنها غلظت کبدی ویتامین آ Aرا کم کرده اند.در سیلو و اسید معده ( ولی نه در غذاهای خشک) گزارش شده است که نیترات کاروتن را تخریب میکند.اضافه کردن نیترات در جیره گاوهای نر پرواری جریان ویتامین آ  Aرا به شیردان abomasum تغییر نداده است.در موشها و خوک نیتریت و نه نیترات غلظت ذخیره کبدی ویتامین آ Aیا کاروتن مصرف شده از راه خوراک را کم کرده ولی بر غلظت  ذخیره ای ویتامین آ مصرف شده از راه تزریق اثر نداشته است. این آزمایشات نشان میدهد که نیتریت از جذب یا انتقال ویتامین آ A جلوگیری میکند.شاید نیتریت جذب ویتامین آ Aرا با اثر بر عملکرد تیروئید تغییر میدهد.بعضی غذاهای خاص یا کمبودهای منطقه ای در ید میتواند مسئول برخی از این تفاوتها  در نتایج تحقیقات مربوط به این اثرات متقابل باشد.در هر مورد بخاطر هزینه اندک در مواقعی که مشکوک به مصرف مقادیر بالای نیترات (از سمت غذا یا علوفه) باشیم افزودن ویتامین آAبه جیره توصیه میشود. 

عادت پذیری به نیترات و نیتریت:

هم فلورمیکربی(جمعیت میکربی که باهم در محل زندگی میکنند) و هم خود میزبان به تغذیه طولانی مدت نیترات عادت پیدا خواهند کرد.معمولا پیک Peak و اوج مقدار غلظت متهموگلوبین خون در نخستین روز تغذیه کمتر از روزهای سوم وپنجم بعد از تغذیه است. احتمالا عادت پذیری یک پروسه دو مرحله ای است – یک افزایش ناگهانی ( در طول چهار ساعت)در مقدار نیترات ردوکتاز که ده تا پانزده برابر میشود و یک کاهش در تعداد باکتریها در شکمبه. این روند کاهش در تعداد باکتریها الیته با گزینش تدریجی گروه هایی ازباکتریها که میتوانند نیترات ونیترت را احیا کنند دنبال میشود. در طی تعداد روزهای اندکی تعداد باکتریهای مقاوم به نیترات در شکمبه از 2 درصد تا نزدیک به 20 درصد افزوده میشود. نیترات ردوکتاز به دامهای موجود درمحوطه های نزدیک  احتمالا از طریق پلاسمید منتقل میشود. در شرایط حضور نیترات -  این آنزیم(نیترات ردوکتاز) به گروههای ویژه باکتریایی از لحاظ انرژِی یک مزیتی برای مصرف عوامل احیایی میدهد(با صرف انرژی کمتر از این منبع استفاده کنند) .

مقدار و افزایش ِ‌ نیترات ردوکتاز‌ ِ افزایش پیدا کرده تا چهار روز پس از حذف نیترات از غذا -  در شکمبه محدود میشود. یک چنین رابطه ای از نیترات ردوکتاز با عادت پذیر کردن دام برای محافظت دام از مسمومیت نیتراتی بجای اینکه مفید باشد آنرا زیان آورمیسازد. عادت پذیری به نیتریت با افزایش احیاو حذف آن تا کنون آزمایش نشده است. به علاوه بخاطر اثر ممانعت کنندگی که نیتریت بر کلوستریدیا و دیگر بی هوازی ها دارد – نیتریت – در آغاز -  تنوع جمعیت باکتریهای عادت ناپذیر شکمبه را به میزان بیش از 60درصد کاهش میدهد. پروتوزوآها (یکی از جمعیت های مفید شکمبه ای) احتمالا در عمل احیای نیترات  وارد نمیشوند.
یونوفر موننسین هم ممکن است جمعیتهای تولید کننده نیتریت( از نیترات) را ترجیح بدهد اگرچه ما در این زمینه گزارشی از ارتباط بین تغذیه یونوفرها با مسمومیت نیتراتی پیدا نکردیم. علاوه بر عادت پذیری میکربی -  سیستم خونی دامهای نشخوار کنندهvascular system  نیز با افزایش حجم خونblood volume و مقدار هموگلوبین خونhemoglobin از طریق افزایش خونسازی خود را با شرایط تطبیق خواهد داد. بخاطر اینکه در طول زمان هم دام وهم میکربها به نیترات عادت پیدا خواهند کرد مطالعه در زمینه مسمومیت مزمن نیازمند دامهای عادت یافته (به نیترات ) میباشد. نژادها و گونه های (مختلف) دامهای اهلی پاسخ متفاوتی به نیترات میدهند. با استفاده از یک غذای مشابه مقدار نیترات در خون و ادرار گاوهای هولشتاینHolstein  بیش از گاوهای گرنزیGuernsey  است. گاوهای شیری نسبت به گاوهای پرواری به علوفه های پر نیترات مقاومت بیشتری نشان میدهند که احتمالا بخاطر سطوح بالاتری از کنسانتره است که به گاوهای شیری تغذیه میشود. اگرچه مسمسومیت نیتراتی میتواند در هر گونه نشخوار کننده رخ بدهد( مواردی چون گوزن شمالی - بز وگاومیش آبیreindeer, goats and water buffalo    نیز تایید شده است) ولی مدارک مسمومیت نیتراتی در گوسفند بسیار کمتر از گاو میباشد.

چشم انداز آینده:

نشانه های مسمومیت نیتراتی میتواند بابعضی فعالیتها درمدیریت کشت علوفه تغییر یابد. نخست کاهش مقدار کودهای ازته است.تغییر مقدار کودِ یکبار کوددهی به چند بار کوددهی و کاهش سرعت آزاد شدن ازت در خاک میتواند از تجمع نیترات در گیاه بکاهد. گونه های کم نیترات(كم تجمع دهنده ) برای بعضی اصلاح نژاد کنند گان جالب میباشند.در بعضی موارد برداشت علوفه در غروب نسبت به صبح میتواند از غلظت نیترات در گیاه بکاهد. دوم: از آنجا که بعضی علفکشها جذب نیترات در گیاه را تغییر میدهند احتمالا اسپری کردن  تنظیم کننده هاegulators   در گیاهانی که تحت تاثیر تنش خشکی بوده اند میتواند از تجمع نیترات بکاهد.شبیه به عوال خشک کننده علوفه ها ( (drying agents for hayاستفاده ازترکیبات شیمیایی در زمان برداشت که میزان احیای نیترات را افزایش بدهند ممکن است توسعه پیدا کند. سوم: در زمینه علوفه ها(و محصولاتی ) که سیلو میشوند- تلقیح علوفه های پر نیترات با گونه های باکتریایی  احیاکننده نیترات باید بیشتر  مورد آزمایش و بررسی قرار گیرد. تغذیه چند بار (در روز) میتواند از بروز مسمومیت نیترات جلوگیری کند. جلوگیری از احیای نیترات به نیتریت – افزایش در احیای نیتریت به ترکیبات غیر مضر دیگر- و افزایش بازگشت و بازچرخ (تبدیل معکوس)  متهموگلوبین به هموگلوبین سه دستاوردی است که میتوانیم به آن برسیم. اولین ایده بکار گیری توجه بیشتر است. افزودن مقداردو2 گرم تنگستن به ازای هر گاو در روز به صورت ترکیب تنگستات سدیمsodium tungstate احیای نیترات به نیتریت را کند میکند که بطور قابل توجهی در نترلند Netherlands  مورد آزمایش واقع شده است. عادت پذیر کردن دامها به نیترات با تغذیه ان به دام عموما بطور موفقی تایید شده است .
 
عادت پذیری به نیتریت باید مورد آزمایش واقع شود. این مورد ممکن است منجر به افزایش ظرفیت میکربهای  شکمبه ای در مسمومیت زدایی از نیتریتِ حاصل از نیترات گردد.  اینکه آیا سولفیتsulfite  یا دیگر ترکیبات بتوانند احیای نیتریت را تحریک کنند نیز باید مشخص گردد.رقیق سازی علوفه های پر نیترات یا مکمل سازی منابع انرژی با این علوفه ها مسمومیت زدایی باکتریهای شکبه از نیتریت را افزایش خواهد داد و اجازه تغذیه علوفه های پر نیترات را به ما خواهد داد. توجه به افزودن مقادیر کافی از عناصر مس – آهن - منیزیم – منگنز و ید  و نیز ویتامین آA باید مورد عمل قرارگیرد. در غیر نشخوار کنندگان افزودنیهای ویژه غذایی شامل اسکوربیک اسید – سلنیت – استآمینوفن ascorbic acid, selenite and acetaminophen از طریق کاهش غلظت متهموگلوبین – و نیز ممانعت از تشکیل ان - و افزایش تبدیل ان به هموگلوبین – مقاومت به نیتریت را افزایش داده است.این ترکیبات در نشخوار کنندگان باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرند(در مصرف آنها تامل شود).

نتیجه گیری:

مسمومیت نیتراتی نتیجه ای از تداخل بین شرایط  و وضعیت محیطی - کود دهی – و مدیریت دامها است. تنها راه حل که هم اکنون عملی میباشد اجتناب از تغذیه علو فه های پر نیترات  یا تغذیه مکمل های دانه ای(کنسانتره) همراه با آنها یا تغذیه انها با غذاهای کم نیترات تر یا علوفه های با قابلیت  پلت پذیری میباشد. صاحبان دامها باید از اثرات conducive کود دهی – شرایط آب و هوایی و نوع محصول و علوفه بر تجمع نیترات در علوفه آگاه should be alert to باشند.
مطالعات ژنتیک گیاهی نیازمند انتخاب گونه های پرمحصولی است که نیترات را در خود جمع نکنند(تجمع ندهند). کیتهای تست نیترات باید از طریق مروجین در دسترس باشند.غلظتها باید با استفاده از واژه ها و عبارات استاندارد تفسیر شوند { concentrations need to be expressed using standard terminology (; که گزارش بر مبنای ازت N basis) } توصیه میشود. {توضیحات بخش نهایی را نگاه کنید}.
وقتی غذایی پر نیترات تغذیه میشود توجه به مقادیر کافی از عناصر مس – آهن - منیزیم – منگنز و ید و نیز ویتامین آ  A میتواند از مسئله مسمومیت نیتراتی بکاهد ولی هرگز بطور کامل از آن جلوگیری نمیکند.  تحقیقات بیشتری بر تلقیح سیلو برای افزایش احیای نیترات و تلقیح در شکمبه برای افزایش احیای نیتریت ممکن است نتیجه دار باشد. {توضیحات بخش نهایی را نگاه کنید}.  اگرچه افزودن تنگستات ممکن است از عوارض کوتاه مدت مسایل مسمومیت جلوگیری کند - برای بررسی اثرات طولانی مدت تنگستات بر رشد و باقی ماندن آن ( در بافت گوشت و شیر) باید بیشتر توجه شود. افزودن نیترات میتواند راندمان رشد میکربی در شکمبه را افزایش دهد. تغذیه نیترات در سطوح اندک میتواند در مواقعی که جیره کم پروتئین به مصرف میرسد مفید باشد. به این ترتیب تغذیه غذاها وعلوفه های با مقدار کم نیترات علی رغم اثر قویش درغلظتهای بسیار بالا میتواند در شرایط ویژه تغذیه ای مفید باشد.

عمده منابع مقاله  مقاله

Allison, M. J. and C. A. Reddy. 1984. Adaptations of gastrointestinal bacteria in response to changes in dietary oxalate and nitrate. In: M. J. Klug and C. A. Reddy (Ed.). Proc. 3rd Int. Symp. Microb. Ecol. p 248. Michigan State Univ., East Lansing. National Research Council. 1972. Accumulation of Nitrate. NRC-NAS, National Academy Press, Washington, DC. National Research Council. 1978. Nitrates: an Environmental Assessment. NRC-NAS, National Academy Press, Washington, DC. Pfister, J. A. 1988. Nitrate intoxication of ruminant livestock. In: James, L. F. (Ed.), The Ecology and Economic Impact of Poisonous Plants on Livestock Production, p 233. Westview Press, Boulder, CO.

منبع :سایت www.parsbiology.com

اهمیت و ارزش غذایی میگو در امنیت غذایی و سلامت جامعه

ارزش تغذیه‌ای گوشت گاومیش و عوامل موثر در مصرف آن

شترها بطور کلی رفتاری آرام و هوشی محدود دارند و بردباری، تحمل سختی ها و بی تفاوتی در برابر عوامل جوی نامناسب ، از ویژگیهای آنها به شمار می آید. این حیوانات در دشوارترین شرایط آب و هوائی، بی غذائی و بی آبی به کار خود ادامه می دهند و این کار را تا آخرین رمق باقیمانده خود دنبال می کنند.شتر ماده معمولاً آرامتر از شتر نر می باشد.شتر نسبت به تحمل درد و در قبال بیماریها تا حدودی مقاوم تر از سایر دامهاست و کمتر علائم خستگی و ناراحتی از خود بروز می دهد. به همین جهت باید به دقت حیوان را تحت نظر داشت زیرا که در هنگام بیماری نیز بدون هیچگونه اظهار ناراحتی همچنان به کار خود ادامه می دهد و امکان دارد ناگهان از پای بیفتد.

گاهی اوقات ، برخلاف آنچه گفته شد، شترهایی را می توان یافت که رفتار ناخوشایندی نظیر سرکشی، نافرجامی و لجبازی از خود نشان می دهند. بطور کلی ، رفتار شتر در درجه نخست به طریقه نگهداری ، پرورش و برخورد با شتر بستگی دارد، بویژه اگر نگهداری شتر توسط افراد کم تجربه انجام شود، پیامدهای ناگواری در پی خواهد داشت، چه اینکه شترها در قبال برخورد محبت آمیز پرورش دهندگان خود رفتار مثبتی خواهند داشت. باید افزود که هرچه در سنین پائینتر به آموزش شتر اقدام شود بهتر است و باعث می شود که شتر رفتار بهتری از خود نشان دهد و ...

این پرورش به علت کم بودن تعداد جوجه ها می تواند در مساحت کم 

و حتی در خانه انجام شود .

در اینجا سعی داریم کارهای روزانه ای که برای پرورش این جوجه­ها

انجام می دهیم را بیان کنیم تا شما بتوانید در صورت تمایل، با انجام

چنین پرورش های کوچکی خود را برای مدیریت سالن های بزرگ آماده کنید.

فضای مورنیاز که در این پرورش مورد استفاده قرار گرفت 15 متر مربع و ارتفاع سقف آن 3 متر می باشد. سالن باید دارای پنجره مناسب ( 10 درصد از کل مساحت دیوار )، تهویه مناسب (به علت کم بودن مساحت سالن می توان از تهویه خانگی استفاده شود ) و وسایل گرمایشی مناسب برای تمام فصول سال باشد.  

کارهای قبل از آوردن جوجه ها :

1.      درز گیری اتاق، بخاطر ممانعت کردن از ورود هوای سرد به داخل اتاق

2.      تنظیم نور سالن ( به ازای هر 10 متر مربع نیاز به 30 تا 40 وات نور می باشد به طور مثال در سالن 15 متر مربع خود از یک لامپ 60 وات استفاده کرده­ایم )

3.      ایجاد بستر مناسب ( بهترین بستر تراشه چوب سفید است و همچنین در صورت عدم دسترسی میتوان از کاغذ خورد شده استفاده کرد)

4.      ضد عفونی کردن سالن توسط گاز دادن ( استفاده از مایع فرمالین + پرمنگنات پتاسیم و یا اسفاده از گاز گوگرد)  و یا استفاده از مایعات ضد عفونی کننده  

5.      روشن کردن بخاری چند روز قبل از آوردن جوجه برای فهمیدن حداکثر و حداقل دما و تنظیم دمای سالن قبل از آوردن جوجه­ها

6.      اندازه­گیری رطوب سالن با استفاده از رطوبت­ سنج و یا استفاده از دو دماسنج تر و خشک ( بهترین میزان  رطوبت سالن بین  65 تا 75 درصد است )

7.      تهیه آب شکر توسط اضافه نمودن شکر به میزان 5% در آب

8.      قرار دادن آبخوری کله قندی بر روی بستر(به ازای هر 100 قطعه جوجه 2 عدد آبخوری کله قندی مورد نیاز می باشد)

9.      تهیه دان مناسب ( به علت کم بودن تعداد جوجه­ها خرید مواد اولیه و تهیه جیره از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست و بهتر است جیره خوراکی را از شرکت های معتبر خوراک دام و طیور تهیه نمود)

12 بهمن 1389

روز اول :

بعد از اطمینان پیدا کردن از مناسب بودن دما و رطوبت، جوجه­ها را بر روی بستر قرار می دهیم. در این زمان جوجه­ها دارای استرس زیاد هستند، برای کاهش استرس و جلوگیری از عفونت کیسه زرده ، آب شکر را که قبلا درست کرده­ایم کنار آن­ها قرار می دهیم، توجه داشته باشید که دمای آب در ابتدا باید متعادل باشد و با افزایش سن رفته رفته از آب خنک تر استفاده شود. آب شکر باید 12 ساعت در اختیار جوجه­ها قرار گیرد و بعد از آن، از آب معمولی استفاده می کنیم. نکته قابل توجه در آبخوری این است که هر دو ساعت باید آبخوری شسته شود و آب آن تعویض شود.

3 تا 4 ساعت بعد از ورود جوجه­ها  به سالن، غذا در اختیار آن­ها قرار می دهیم. بسته به شرکت تولید کننده جیره، جیره­ها به چند دسته  تقسیم می شوند که متداول ترین  آن­ها بدین صورت است:

جیره پیش آغازین که از 1 تا 7 روزگی در اختیار جوجه­ها قرار می گیرد.

جیره آغارین که از 8 تا 21 روزگی در اختیار جوجه­ها قرار می گیرد..

جیره رشد که از 22 تا 32 روز در اختیار جوجه­ها قرار می گیرد.

جیره پایانی که از 33 تا کشتار در اختیار جوجه­ها قرار می گیرد.

بنابراین ما به جوجه­های وارد شده به سالن جیره پیش آغازین می­دهیم توجه داشته باشید که دان را در سینی دانخوری به مقدار کم ریخته تا مانع از ریخت و پاش و هدر رفتن دان شود و سینی را به طور مرتب تمییز کرده تا مانع از جمع شدن فضولات و بی کیفیتی دان نشود. میانگین مصرف دان به ازای هر جوجه 30 گرم تا 40 گرم در روز می باشد، همچنین تعداد دانخوری­های مورد نیاز برای هر 100 قطعه جوجه 2 عدد می باشد.

در طول روز و شب، دما و رطوبت باید به طور مداوم اندازه گیری شود زیرا جوجه ها بسیار حساس هستند، همچنین باید بستر خیس شده را تعویض نمود.

13 بهمن 89

روز دوم

در روز دوم جوجه­ها تقریبا به محیط سالن عادت کرده و استرس آن­ها کاهش می ­یابد و مقدار مصرف دان و آب افزایش می­یابد. سایر موارد مانند روز اول می باشد.

امیدواریم تا انتهای پرورش با ما باشید.

سوالات و نظرات  خود را درقسمت تماس با ما و یا در قسمت پرسش و پاسخ، با ما در میان بگذارید.

منبع :

http://das-sari.atspace.com/toppage53.htm

مقدمه :
پرورش بلدرچین در كشورهای پیشرفته به منظور جبران بخشی از پروتئین مورد نیاز حیوانی بعنوان اقدام قابل توجه و سودمند توصیه می گردد بدلیل كوچك بودن جثه پرنده امكان پرورش چند صد قطعه آن در یك فضای كوچك امكان پذیر و عملی می باشد . بهمین دلیل نیازی  به سرمایه گذاری كلان در ایجاد تاسیسات تامین  وسایل و تجهیزات پرورش نمی باشد .
نظر به اینكه مدت پرورش بلدرچین تا زمان كشتار ٦ هفته بطول                 می انجامد لذا مقدار مصرف دان در این مدت نیز به تناسب كم  خواهد بود
بهمین جهت بحران های اقتـصادی در پـرورش بلدرچین تاثیر چـندانی نخواهد داشت . علاوه بر این پرورش تجاری بلدرچین در شرایط روستایی و داخل خانواده از جایگاه بالقوه ممتازی برخوردار می باشد . با این همه ، بلدرچین غریزتا مثل مرغ و گوسفند اهلی و خانگی نمی باشد .  به دلیل آزاد پرواز بودن این پرندگان نگهداری آنها در اماكن سربسته مناسب و بهتر  می باشد
استفاده از تخم بلدرچین در درمان بیماری آسم موثر است .
مصرف گوشت خوشمزه بلدرچین طرفدار زیادی پیدا كرده ، بویژه پائین بودن چربی و كلسترول آن در مقایسه با سایر پروتئین حیوانی از ویژگی و جایگاه خوبی برخوردار می باشد .

بلدرچین
از لحاظ جانورشناسی بلدرچین به راسته مرغان، خانواده قرقاول ، زیر خانواده مرغان مزرعه و گونه بلدرچین تعلق دارد. در حالت کلی دوگونه بلدرچین ژاپنی و اروپائی بسیار مورد توجه هستند که میان این دو گونه رابطه بسیار نزدیکی وجود دارد. بلدرچینهای ژاپنی بیشتر در جزایر ژاپن پراکنده هستند و نوع وحشی این پرنده به صورت جفت در تابستان در شمال و در زمستان در نواحی جنوبی جزیره زندگی می کنند در حالیکه بلدرچینهای اروپائی از گسترش وسیعی در اروپا، سیبری، ایران، ترکیه، چین و مصر برخوردار هستند. با این حال شباهتهای بسیاری بین بلدرچین ژاپنی و اروپائی وجود دارد و تنها تفاوت آنها در اندازه بدن و جثه می باشد به گونه ای که بلدرچین اروپائی دارای طول بدن ۱٨سانتیمتر و بلدرچین ژاپنی دارای طول بدن ۱٥ سانت می باشد. متداولترین نژاد در پرورش صنعتی این پرنده نژاد کوترنیکس ژاپنی (COTURNIX ) می باشد که در سال حدود ٢٠٠ تخم گذاشته و در سن ٤٠ روزگی نیز به وزن کشتار ٢٥٠ گرم می رسند.

کلیاتی در مورد پرورش بلدرچین

به طور کلی بلدرچینها پرندگانی پرطاقت، نیرومند و مقاوم می باشند و می توانند در گستره وسیعی از مناطق با آب و هواهای گوناگون رشد و تولید مثل نمایند که این توانائی ناشی از قدرت سازگاری بالای آنها با شرایط گوناگون محیطی می باشد.
وجود ویژگی های مناسب همچون رشد سریع ، بلوغ زودرس ، تولید تخم بالا ، کوتاهی فاصله میان نسل ها ، بالابودن تراکم پرورشی در واحد سطح ، ارزان بودن جیره مصرفی ، حساسیت کم نسبت به بعضی از بیماری های طیور ، قیمت بالای تولیدات که شامل گوشت و تخم می باشد و به خصوص بازگشت سریع سرمایه سبب شده است تا بلدرچین به عنوان یک پرنده مطلوب نزد کشاورزان و پرورش دهندگان تلقی شده و علاقمندان زیادی به پرورش صنعتی این پرنده روی آورند .

مهمترین نکاتی که سبب صنعتی شدن پرورش این پرنده شده است به شرح زیر می باشد :

١- میزان رشد سریع : رسیده شدن در حدود سن ٦ هفتگی . وزن بدن یک بلدرچین نربالغ در حدود ۱٤٠ گرم خواهد بود در حالیکه ماده های کمی سنگین تر و در حدود ۱٥٠ تا ۱٨٠ گرم می رسد . که میزان رشد در حدود ٣/٥ برابر سریعتر از طیور اهلی است . از لحاظ ظاهری بلدرچین ماده درشت جثه تر از بلدرچین نر بوده و پرهای سینه اش نیز خالدار می باشند در حالیکه بلدرچین نر دارای پرهای سینه ای به رنگ قهوه ای می باشد.
٢- بلوغ جنسی خیلی زود فرا می رسد : در حدود سن ٥٠ روزگی بلدرچین ماده آماده تخمگذاری  می باشد
٣ – میزان بالای تخم گذاری در حدود ٢٦٠ تخم در سال اول تخمگذاری
٤ – کوتاه بودن فاصله میان نسل ها : توان بلدرچین در تولید ٤ – ٣ نسل در سال اول تولید این امکان را برای محققین فراهم آورده است تا از آن به عنوان پرنده ای آزمایشگاهی استفاده نمایند.
٥ – دوره انکوباسیون کوتاه : جوجه کشی تخم این پرنده ۱٨ – ۱٧ روز طول می کشد.
٦ – تراکم بالای پرورش : با توجه به اینکه جثه این پرنده کوچک و نیز به سطح آبخوری و دانخوری کمتری احتیاج دارد در مقایسه با دیگر پرندگان تعداد پرنده بیشتری در واحد سطح میتوان پرورش داد.
٧ – نیاز به مایه کوبی ندارند چون گونه های بلدرچین خیلی در برابر بسیاری از بیماریهای عادی مرغها مقاومت دارند .
٨ – برگشت سریع سرمایه : با توجه به اینکه سن بلوغ بلدرچین ٥٠ – ٤٠ روزگی می باشد در نتیجه  می توان گوشت و تخم این پرنده را سریع به بازار عرضه نمود.
٩ – ارزش غذایی بالا:  گوشت و تخم بلدرچین ارزش غذایی بالای دارند.
۱٠- صرفه اقتصادی : سود سرشاری که از تولید گوشت و تخم بلدرچین حاصل می شود .

ویژگیهای عمومی بلدرچین

پرورش بلدرچین

افرادی كه علاقمند به پرورش بلدرچین می باشند باید جوجه های آن را خودشان تولید و تكثیر نمایند زیرا محلی در ارتباط با تولید انبوه جوجه بلدرچین و یا كارخانه جوجه كشی ویژه بلدرچین فعلا وجود ندارد . جهت ایجاد تاسیسات مربوط به پرورش بلدرچین نیز محلی  را كه دارای آب ، برق  و راه بوده وجای خلوت باشد باید انتخاب كرد  همچنین دارای امكانات لازم نسبت به حمل محصولات تولیدی  به بازار باشد .

 به همین دلیل نیاز به ایجاد سالن های جداگانه جهت پرورش مولدین و جوجه ها و تاسیسات می باشد این واحدها را می توان بر اساس ظرفیت شان به صورت مجزا و یا بصورت واحد های جداگانه داخل یك ساختمان ایجاد كرد .
سمت و سوی سالن ها از نظر آفتابگیر بودن مهم و با اهمیت می باشد مثلا در مناطق گرمسیر قسمت طولی سالن ها باید در جهت شرق و غرب ساخته شود . اگر سایبان ساختمان هم مقداری طولانی در نظر گرفته شود از افزایش دمای داخل سالن در فصل تابستان كاسته خواهد شد زیرا در این فصل خورشید مدار عمودی را طی می كند . اما در مناطق سردسیر طول سالن در جهت شمال و جنوب ساخته می شود با این كار سالن ها در فصل زمستان آفتاب گیر خواهند شد . بادگیر بودن ، ارتفاعات و كناردریا  محلی مناسب برای پرورش بلدرچین محسوب نمی گردد .

 مكان پرورش را می توان بصورت بسته و باز ساخت . داخل سالن پرورش بر اساس برنامه و نحوه پرورش (داخل قفس و یا كف سالن ) ، ظرفیت جوجه ریزی در نظر گرفته شده و سرمایه موجود پرورش دهنده و ... آماده سازی می گردد .

غالبا پرورش بلدرچین  بصورت بسته و بدون چراگاه بوده و در این حالت پرورش مادرها در پن های مخصوص و پرندگان گوشتی ها در قفس انجام می گیرد و به طور کلی مناسبترین و سودآورترین حالت جهت پرورش این پرنده احداث مزرعه ای کامل و دارای قسمتهای زیر می باشد:

۱- قسمت پرورش گله مادر
٢- جوجه کشی
٣- پرورش گله گوشتی
٤- کشتار و بسته بندی
سیستم فوق به شما این امکان را می دهد که بهترین کنترل را بر روی عوامل گوناگون موثر بر کیفیت و کمیت تولید داشته باشید و در نتیجه سودآوری بیشتر را برای پرورش دهنده تضمین گردد.

جهت پرورش گله مادر می توان بخشی از جوجه های تولیدی را که از لحاظ داشتن خصوصیات تولیدی مناسبتر از بقیه به نظر می رسند جدا نمود، سپس در سن ٦ هفتگی پرندگان مذکور را به قفسهای مخصوص تخمگذاری انتقال می دهیم که این قفسها معمولاٌ دارای ابعادی در حدود ۱٥ × ۱٥ سانتیمتر و ارتفاع ۱٥- ۱٣ سانت می باشند. البته هنگامیکه تولید تخم بارور مدنظر باشد می توان از قفسهائی به ابعاد ٢٥ -۱٥ سانت برای هر ٢٠ قطعه پرنده استفاده نمود که در این حالت پرندگان را با نسبت نر به ماده ۱ به ٣ پرورش می دهند..
بلدرچین در كوتاه مدت به بلوغ جنسی می رسد .
جفتگیری بلدرچین از سن ٦ هفتگی آغاز و در زمان ٤ هفته اول پس از بلوغ درصد باروری به حدود ۱٠٠-٩٠ % بالغ می گردد.

تولید مثل و جوجه کشی در بلدرچین :

جهت اینكار از دستگاههای جوجه كشی استفاده می شود  .
جنس ماده در ٤٢ روزگی شروع به تخم گذاری می كند و اوج تولید تخم گذاری بعد از سن ۱٠ هفتگی حاصل     می شود .
اما تولید اسپرم در بلدرچین نر در ٣٦روزگی شروع می شود اگر بازاء ٣ – ٢ ماده باید یك نر در نظر گرفته شود . در واقع شانس نطفه دار بودن تخم ها افزایش می یابد . جهت تكثیر و تولید مثل از بلدرچین مادر و تخم های بدست آمده از آن استفاده می شود .
در پرورش مدرن و در شرایط صنعتی در طول سال از یك قطعه بلدرچین ٣٠٠ – ٢٥٠ تخم یرداشت می شود . وزن یک تخم بلدرچین ٩ تا ۱٠.٥گرم یـعنی ٧ درصد وزن بـدن بلدرچین     می باشد .
شرایط ایده ال نوردهی و ایجاد روشنایی در سالن ۱٨ – ۱٤ ساعت در روز می باشد .
نکته : تخمگذاری سال بعد ٤٨ درصد تولید سال اول بلدرچین است  در برابر ٦٥ در صد در مورد مرغها ، بنابراین  بلدرچین های گله مادر در هر ٦  ماه یکبار حذف شده و گله دیگری جایگزین آنها می گردد.

 در انتخاب تخم ها جهت استفاده  در جوجه كشی باید به نكاتی همچون پاكیزگی تخم ، سالم بودن و به وزن آن توجه نمود. اگر تعداد تخم تولید شده كمتر از ظرفیت  ماشین جوجه كشی باشد و مجبور به ذخیره تخم های بدست آمده از مادران مولد باشیم باید در شرایط مناسب یعنی در دمای۱٥ – ۱٠ درجه  سانتی گراد و رطوبت ٨٠ – ٧٥% می توان نگهداری گرد  .البته بایستی توجه داشت که نگهداری طولانی مدت تخمها تاثیر منفی بر قابلیت جوجه درآوری آنها خواهد داشت. همچنین پیش از انبار کردن تخمها باید آنها را بوسیله گاز فرمالدئید یا اشعه ماورا بنفش ضدعفونی نمود و همچنین باید هر روز با جابجا نمودن تخم ها  ، وضعیت آنها تغییر داده شود.
دوره جوجه کشی بلدرچین به طور متوسط در حدود ۱٧ روز به طول می انجامد ولی اگر جنین رشد اولیه داشته باشد این زمان به ۱٥ روز تقلیل خواهد یافت.
در دستگاه جوجه كشی  رعایت ٤ شرط دما ، رطوبت و تهویه مناسب و جابجا  كردن الزامی است تخم بلدرچین بعد از ۱٨ – ۱٧ روز هچ می شود . حرارت داخلی در انکوباتور باید در حدود ٨/٣٧ درجه سانتیگراد و رطوبت در حدود ٦٥-٦٠ % اما  در دو روز اخر در  هچر دما ٥/٣٧-٣/٣٧ كاهش داده می شود  و رطوبت حدود ٩٠-٨٠% تنظیم گردد ضمن اینکه چرخش تخمها نیز هر ٣- ۱ ساعت یکبار انجام می گیرد.

نگهداری و پرورش جوجه ها :

جوجه ها یا در دستگاه های چند طبقه مادر مصنوعی  و یا در كف سالن  پرورش داده می شوند . دمای محل باید در اوایل پرورش  ٣٦ – ٣٥ درجه سانتی گراد باشد  . سپس حرارت سالن بازاء هر هفته ٣ درجه سانتی گراد كاهش    می یابد اما به هیچ وجه نباید دمای سالن به كمتر از ٢٢ دجه سانتی گراد كاهش یابد .
پرورش بلدرچین برروی بستر و یا در قفس ممكن است انجام شود قفس‌های مورد استفاده تا هشت طبقه ساخته می‌شوند. بلندی هر طبقه حدود بیست سانتیمتر و مساحت آن حدود ٥/٠ تا ٨/٠ مترمربع است.
هر جوجه بلدرچین به حدود ۱٥٠ سانتیمتر مربع جا نیاز دارد. بنابراین در چنین قفس‌هایی سی تا چهل جوجه بلدرچین جا می‌گیرند. در یك طرف این قفس‌ها آبخوری و در طرف دیگر دان خوری‌ها قرار داده می‌شوند.
پرورش بلدرچین در قفس بهتر از بستر است، زیرا در یك فضای كم می‌توان تعداد بیشتری جوجه بلدرچین نگهداری كرد. اما در صورت استفاده از قفس باید دقت كرد. چون تعداد زیادی بلدرچین در یك جای كوچك قرار دارند، باید به طور مرتب، هوای تازه در محیط وارد شود. این كار برای كم كردن حرارت اضافی، رطوبت و گازهای زیان آور است.
پرورش در قفس های بزرگ كف شبكه ای نیز امكان پذیر است . جهت جلوگیری از نوك زدن یا كانی بالیسم انجام نوك چینی و كاهش شدت نور سالن و یا آویزان نمودن دسته های یونجه خشك مفید          می باشد .
و از طرفی  اعمال یک برنامه نوردهی دقیق و مناسب برای بلدچینها امری بسیار ضروری و مهم می باشد. به طور کلی بهتر است شدت نور در شروع رشد در حدود ٧٠-٦٠ lux در نظر گرفته شده و در هفته سوم به ۱٠ lux برسد و مدت روشنائی اعمال شده نیز حداقل ۱٨-۱٦ ساعت باشد

 رنگ پرهای قسمت بالایی سینه و گردن در بلدرچین نر بالغ قهوه ای مایل به قرمز و در ماده ها رنگ خاكستری با خالهای سیاه تزئین شده است .

تغذیه بلدرچین :

جوجه بلدرچین سریع رشد می كند  به همین منظور در جیره مراحل اولیه پرورشی باید ٢٨ – ٢٥% پروتئین داشته باشد ، سه هفته اول از جیره شروع یا پیش دانه استفاده     می شود در این دوره نیاز انرژی  ٧٥٠/٢ کیلو کالری بر کیلوگرم انرژی تغذیه نمود  
در جیره رشد که بعد از مرحله پیش دان شروع می شود پروتئین مورد نیاز ٢٤  % و  انرژی مورد نیاز  ٦٥٠/٢ تغذیه نمود  و  از طرفی پوسته تخم آسیاب شده یا سنگ آهک آسیاب شده را می توان به جیره غذائی بعد از سن ٥  هفتگی اضافه نمود  .
در جیره غذائی بلدرچین ها فقدان ٤/۱ تا ٢/۱ درصد کلسیم اثر منفی و بازدارنده برروی افزایش وزن دارند د ر حالیکه میزان ٦/٠ تا ٢/۱ درصد کلسیم اثر منفی و بازدارنده بر روی افزایش وزن دارند در حالیکه مزان ٦/٠  تا ۱ در صد کلسیم و ٣/٠ درصد فسفر تاثیر مطلوبی بر روی رشد می گذارد .  و همچنین جوجه بلدرچین به کمبود روی بسیار حساس بوده و میزان این عنصر در جیره غذایی تا سن ٢ هفتگی بایستی ٢٥ میلی گرم در گرم باشد کمبود این عنصر عموما در هفته چهارم با علامتی نظیر ندی رشد ، عدم رشد پرها و سختی تنفس خود را نشان می دهد .
بطور کلی میزان بیش از حد کلسیم در جیره غذایی تمام حیوانات سبب کمبود روی می گردد و کلسیم و روی خاصیت آنتا گونیسمی دارد
نکته باید توجه داشت بلدرچین هائی که برای تولید گوشت پرورش داده می شوند  محدودیتی در مورد مصرف خوراک در انها اعمال نمی شود .

جدول زیر وزن پرنده را در هفته های مختلف و میزان دان مصرفی  را نشان می دهد

به طور کلی و صرفنظر از نوع سیستم پرورش، جهت رسیدن به حداکثر تولید  بایستی موارد زیر را در نظر داشت:
اجتناب از هرگونه حمل و نقل بی مورد
فراهم نمودن محیطی آرام و دور از استرس
اعمال برنامه کاهش تدریجی دما
تامین نور کافی و استفاده از برنامه نوری مناسب
استفاده از جیره های بالانس شده و با کیفیت
رعایت کلیه اصول بهداشتی

پیشگیری و كنترل :

بلدرچین در مقابل بیماری ها در مقایسه با سایر پرندگان زیاد حساس  نمی باشد . از جمله بیماریهای بلدرچین بیماریهای عفونی و متابولیكی و سایر بیماری ها را می توان نام برد بهمین منظور احتیاطات لازم از نظر كنترل و پیشگیری را بایستی مد نظر داشت . لذا رعایت موارد ذیل در پرورش بلدرچین مفید می باشد .
-         مكان پرورش بایستی دور از حضور سایر پرندگان باشد .
-         تلفات بلافاصله جمع آوری و با رعایت اصول بهداشت و قرنطینه دفن و یا سوزانده شود .
-         كف سالن را باید همیشه خشك نگه داشت .
-         آبخوری ها هر روز شستشو داده شوند .
-         بلدرچین های بیمار بایداز سالم جدا شوند
-         تردد و ورود و خروج به داخل سالن پرورش با رعایت شرایط بهداشتی و تحت كنترل باشد .
-         از بستر سالم و بدون كپك و هر گونه آلودگی استفاده شود .
-         كلیه وسایل و ملزومات مورد استفاده در سالن های پرورش قبل از استفاده شستشو و ضدعفونی شوند .
-         قبل از جوجه ریزی جدید سالن ها شستشو و ضدعفونی شوند .

اهم بیماریهای بلدرچین :

زخم روده : بیماری ویژه بلدرچین می باشد ،  التهاب و زخم در روده ایجاد می شود ، بلدرچین به این بیماری بسیار حساس می باشد میزان ابتلاء   در جوجه بلدرچین ۱٠٠- ۱٥% می باشد در گله های مادر كمتر دیده می شود . عامل بیماری یك نوع باكتری بی هوازی می باشد .   سرایت بیماری از طریق مدفوع صورت می گیرد . مبتلایان روز بروز ضعیف ولاغر می شوند اسهال از علایم بارز و عمومی می باشد ، مدفوع آبكی و برنگ سفید و پرهای ژولیده ، بیحالی و خواب آلودگی از دیگر علایم بیماری محسوب می گردد.

سالمونلا پولوروم : تلفات بیشتر در هفته دوم و سوم پرورش مشاهده  می شود . در سنین بالا علایم بالینی حاد محسوس نیست اما  تولید تخم  ، میزان باروری و هچ كاهش میبابد . انتقال بیماری از طریق تخم صورت  می گیرد .

از دیگر بیماریهای باكتریایی بلدرچین می توان وبای مرغان ( پاستورلوزیس ) بوتولیسم ، عفونت بند ناف را نام برد
در راس بیماریهای ویروسی كریزا ، آنتریت ویروسی ، بیماری طحال مرمری و آبله مرغان قرار دارد .

كوكسیدیوز از جمله بیماریهای تك یاخته در بلدرچین می باشد ، این بیماری در بلدرچین هایی كه در كف سالن پرورش داده می شوند بیشتر دیده  می شوند .   در بیماری كوكسیدوز علایمی نظیر بی اشتهایی ، كز كردن و ژولیدگی پر    و اسهال خونی قابل رویت است .در بیماری هیستومونیازیس نیز علایم   بی اشتهایی و خردلی بودن رنگ  مدفوع دیده می شود .

محصولات فروشگاهی :

پرورش بلدرچین بر اساس تولید دو محصول اصلی استوار است   سالانه در حدود ٣٠٠- ٢٥٠ عدد تخم می گذارد وزن هر یك    از تخم بلدرچین  مابین ٩ الی ۱٢ گرم  می باشد . شكل تخم كروی ، رنگ پوسته آن از قهوه ای سیر تا آبی و سفید متغییر بوده و با رنگدانه های سیاه و آبی تزئین شده است . تخم بلدرچین در مقایسه با تخم مرغ از نظر آهن و فسفر غنی و دارای طعم شبیه تخم مرغ می باشد و بصورت آب پز ، سرخ كرده و املت سرویس می شود .

سن كشتار ٦ – ٥ هفتگی ، وزن زنده ۱٥٠ – ۱٢٠ گرم  و وزن  لاشه ۱۱٥ – ۱٠٥  گرم می باشد كه در صورت اصلاح نژاد ، تولید گوشت این حیوان    می تواند افزایش یابد . گوشت بلدرچین نرم ، تیره ولذت بخش بوده ، همانند گوشت مرغ بدلخواه شخص در پخت غداهای مختلف استفاده می شود . قبل از بسته بندی ، عضلات سینه استخوان گیری می شود . ولی ران  همانطور  با استخوان بسته بندی و در مراكز عرضه به فروش می رسد  . گوشت بلدرچین سرشار از ویتامین های  1 B ، B2 ، B6   مواد معدنی ، اسیدهای چرب  و اسیدپانتوتنیك می باشد

نتیبجه گیری
در یک جمع بندی ساده می توان نتیجه گرفت که مجموع عواملی نظیر: سن بلوغ پائین، سن کشتار مناسب، کیفیت مطلوب گوشت، هزینه های ثابت و جاری مناسب در مقایسه با دیگر شاخه های دامپروری و همچنین مقاومت بالای پرنده به شرایط نامساعد محیطی، پرورش بلدرچین را تبدیل به صنعتی سودآور نموده که امروزه مورد توجه بسیاری از پرورش دهندگان در سراسر جهان قراردارد.

منابع:
پرورش و بیماریهای بلدرچین  تالیف دکتر حسن اوحدی نیا